Alsace: wijnstreek, druiven en appellaties

Door Roel TimmermansGepubliceerd op

Riquewihr ligt tussen de wijngaarden van Alsace.

Kort antwoord

Alsace is het Franse AOC-wijngebied langs de oostkant van de Vogezen en valt niet samen met de bestuurlijke regio Grand Est. In 2024 lag 15.417 hectare in productie voor AOP-wijn en werd 828.000 hectoliter AOC-wijn geproduceerd. Het gebied omvat 119 gemeenten en telt 53 appellaties: AOC Alsace, AOC Crémant d’Alsace en 51 Alsace Grands Crus. Het halfcontinentale klimaat is droog door de regenschaduw van de Vogezen.

Belangrijkste feiten

Feiten over Alsace: wijnstreek, druiven en appellaties
Onderwerp Details
Land Frankrijk. Alsace is een zelfstandig Frans wijngebied en is niet hetzelfde als de bestuurlijke regio Grand Est.
Officiële afbakening Het AOC-cahier des charges van 2024 omvat 119 gemeenten in Bas-Rhin en Haut-Rhin.
Oppervlakte In Bas-Rhin en Haut-Rhin lag 15.417 hectare in productie voor AOP-wijn; brondefinitie: definitieve Franse jaarlijkse landbouwstatistiek over 2024.
Wijnproductie In 2024 werd 828.000 hectoliter AOC-wijn geproduceerd; 89% van dit volume was witte wijn. De noemer is alle AOC-wijn uit Alsace.
Verkochte flessen In 2024 werden 121 miljoen flessen over alle AOC’s van Alsace gecommercialiseerd. Dit is een verkoopcijfer en geen omgerekend productievolume.
Bedrijven met wijngaarden De landbouwtelling van 2020 telde 3.323 bedrijven met wijnstokken in Alsace: 1.549 in Bas-Rhin en 1.774 in Haut-Rhin. Dit is geen telling van uitsluitend bottelende producenten.
Lengte en ligging Het officiële dossier van 2024 beschrijft een strook van 120 kilometer, doorgaans minder dan 1 kilometer breed, van de enclave rond Cleebourg via Marlenheim tot Thann.
Aantal appellaties Per 2026 telt Alsace 53 AOC/AOP-appellaties: AOC Alsace, AOC Crémant d’Alsace en 51 afzonderlijke Alsace Grands Crus.
Erkenning en statustype De oorsprongsbenaming Alsace werd in 1945 wettelijk vastgelegd en in 1962 als AOC erkend; AOC Crémant d’Alsace volgde in 1976. Sinds 2011 zijn de 51 grands crus afzonderlijke AOC/AOP-appellaties.
Hoogte van de wijngaarden Volgens het officiële dossier van 2024 ligt het grootste deel van de aanplant tussen 200 en 400 meter hoogte.
Klimaat Het officiële dossier van 2024 classificeert het klimaat als halfcontinentaal; de Vogezen zorgen voor een regenschaduw met 500 tot 650 millimeter neerslag per jaar in het wijngebied.
Bodemgroepen Het officiële dossier van 2024 onderscheidt onder meer bruine bodems op schist, graniet of zandsteen; colluviale en alluviale zand- en grindbodems; en kalkrijke bodems met conglomeraat en mergel.
Belangrijkste druiven Riesling 21,9%, Pinot Blanc 21,2%, Gewurztraminer 19,4%, Pinot Gris 15,4%, Pinot Noir 9,9%, Sylvaner 7,5% en Muscat 2,3% van de aanplant; de bronpercentages zijn afgerond; volgens de cijfers over 2017.
Overige toegestane druiven Het officiële AOC-dossier van 2024 staat naast de hoofdvariëteiten ook Auxerrois, Chasselas, witte en roze Muscat à Petits Grains (Kleinbesmuskaat), Muscat Ottonel en onder voorwaarden Savagnin Rose toe. Chardonnay is toegestaan voor Crémant d’Alsace, niet voor stille AOC Alsace.

Kaarten en ligging

Een kaart van Frankrijk toont Alsace in het noordoosten.
Alsace ligt in het noordoosten van Frankrijk, tegen de Duitse grens.
Een detailkaart toont het wijngebied Alsace en de 51 grands crus.
Het wijngebied loopt langs de oostkant van de Vogezen, met Cleebourg als noordelijke enclave.

Wat omvat Alsace als wijngebied?

Alsace is een langgerekt Frans wijngebied aan de oostkant van de Vogezen. Het officiële AOC-dossier van 2024 omvat 119 gemeenten in Bas-Rhin en Haut-Rhin en beschrijft een strook van 120 kilometer, doorgaans minder dan 1 kilometer breed, van de noordelijke enclave rond Cleebourg via Marlenheim tot Thann. Het wijngebied valt dus niet samen met de veel grotere bestuurlijke regio Grand Est.[1]

Hoe groot is de wijnbouw in Alsace?

Volgens de definitieve landbouwstatistiek over 2024 lag in Bas-Rhin en Haut-Rhin 15.417 hectare in productie voor AOP-wijn. In hetzelfde jaar werd 828.000 hectoliter AOC-wijn geproduceerd; 89% van dat volume was witte wijn. Daarnaast werden 121 miljoen flessen over alle AOC’s van Alsace gecommercialiseerd. Dat laatste is een verkoopcijfer en geen omgerekend productievolume.[2]

De landbouwtelling van 2020 telde 3.323 bedrijven met wijnstokken: 1.549 in Bas-Rhin en 1.774 in Haut-Rhin. Deze definitie omvat alle landbouwbedrijven met wijnstokken en is dus niet hetzelfde als een telling van uitsluitend wijnmakers of bottelende producenten.[3]

Alsace staat bekend om aromatische witte wijnen die vaak droog worden gemaakt, mousserende Crémant d’Alsace en een groeiende rol voor Pinot Noir.[4] Bekijk de bestaande collectie wijnen uit Elzas of plaats het wijngebied binnen Frankrijk.

Waarom is het klimaat van Alsace zo droog?

Regenschaduw van de Vogezen

Het officiële AOC-dossier van 2024 classificeert het klimaat als halfcontinentaal. De Vogezen schermen het wijngebied af tegen vochtige oceaanlucht, waardoor in de wijngaarden jaarlijks ongeveer 500 tot 650 millimeter neerslag valt. Warme dagen, koele nachten en een lang groeiseizoen helpen de druiven geleidelijk aroma en rijpheid op te bouwen.[5]

Hellingen, zonligging en bodems

Het grootste deel van de aanplant ligt volgens hetzelfde officiële dossier tussen 200 en 400 meter hoogte. De bodems vormen een mozaïek van onder meer schist, graniet, zandsteen, kalk, mergel en alluviaal zand en grind. Daardoor heeft Alsace niet één vast smaakprofiel; druif, herkomst en manier van wijnmaken blijven bepalend.[6]

Wijngaardhellingen liggen rond Riquewihr in Alsace.
Wijngaardhellingen bij Riquewihr laten de ligging aan de Vogezen zien.[7]

Welke appellaties horen bij Alsace?

AOC Alsace

AOC Alsace, erkend in 1962, vormt de brede regionale appellatie. Een druivennaam staat vaak prominent op het etiket; wanneer die wordt genoemd, moet de wijn volgens de appellatieregels volledig van die druif zijn gemaakt. Sommige etiketten vermelden daarnaast een gemeente of een officieel benoemde wijngaardlocatie, in het Frans een lieu-dit.[8]

AOC Crémant d’Alsace

Crémant d’Alsace is mousserende wijn die een tweede gisting op fles ondergaat. De appellatie werd in 1976 erkend. Pinot Blanc is belangrijk, maar ook Auxerrois, Riesling, Pinot Gris, Chardonnay en Pinot Noir kunnen binnen de regels een rol spelen. Rosé wordt uitsluitend van Pinot Noir gemaakt.[9]

51 Alsace Grands Crus

De 51 Alsace Grands Crus zijn afzonderlijk afgebakende appellaties met eigen ligging en productievoorwaarden. Voor de meeste grands crus zijn Riesling, Muscat, Pinot Gris en Gewurztraminer de toegestane hoofddruivenrassen; enkele grands crus hebben specifieke uitzonderingen.[10] Samen met AOC Alsace en AOC Crémant d’Alsace komt het totaal op 53 appellaties.[11]

Welke druiven bepalen Alsace?

Een gedateerd CIVA-overzicht uit 2017 verdeelt de aanplant als volgt: Riesling 21,9%, Pinot Blanc 21,2%, Gewurztraminer 19,4%, Pinot Gris 15,4%, Pinot Noir 9,9%, Sylvaner 7,5% en Muscat 2,3%. Dit zijn afgeronde bronpercentages uit dat referentiejaar; ze vormen geen actuele blauw-witverdeling.[12]

Voor stille AOC Alsace noemt het cahier des charges van 2024 daarnaast Auxerrois, witte en roze Chasselas, witte en roze Muscat à Petits Grains (Kleinbesmuskaat), Muscat Ottonel en, uitsluitend binnen Klevener de Heiligenstein, Savagnin Rose.[13] Chardonnay is wel toegestaan voor Crémant d’Alsace, maar niet voor stille AOC Alsace.[14]

Bekijk de bestaande druivencollecties voor Riesling, Pinot Gris, Gewurztraminer, Pinot Blanc, Sylvaner, Muscat en Pinot Noir.

Hoe lees je een etiket uit Alsace?

Begin met de appellatie: AOC Alsace, AOC Crémant d’Alsace of de naam van een Alsace Grand Cru. Kijk daarna naar druif, oogstjaar en eventuele geografische vermelding. De Franse vermeldingen “Vendanges Tardives” (late oogst) en “Sélection de Grains Nobles” (selectie van edelrotte druiven) zijn wettelijk vastgelegde aanduidingen. Het zijn geen bestuurlijke subregio’s en ze betekenen niet automatisch dat iedere fles hetzelfde zoetheidsniveau heeft. Controleer daarom ook de informatie van de wijnmaker en een eventuele zoetheidsaanduiding.[15]

Vakwerkhuizen staan langs een historische straat in Riquewihr.
Vakwerkhuizen bepalen het historische straatbeeld van Riquewihr.[16]

Welke Alsace-wijn past bij welk moment?

Kies Riesling bij frisse, strakke gerechten of wanneer zuren centraal staan. Pinot Gris past vaak bij rijkere gerechten, terwijl Gewurztraminer goed werkt bij uitgesproken specerijen en aromatische bereidingen. Crémant d’Alsace is een logische mousserende keuze als aperitief of voor een feestelijk moment. Gebruik dit als richting, niet als absolute regel: wijnmaker, wijngaard, oogstjaar en manier van wijnmaken veranderen de uiteindelijke stijl.

Bekijk de vijf beschikbare wijnen die hieronder rechtstreeks uit de bestaande collectie Elzas worden getoond.

Wijnen uit deze regio

Bronnen en controle

  1. [1]Cahier des charges AOC Alsace – versie december 2024Ministerie van Landbouw van Frankrijk
  2. [2]Wijnbouw in Alsace – kerncijfers 2024DRAAF Grand Est / Agreste
  3. [3]Wijnbouw in Alsace – kerncijfers 2024DRAAF Grand Est / Agreste
  4. [4]Druivenrassen van AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  5. [5]Cahier des charges AOC Alsace – versie december 2024Ministerie van Landbouw van Frankrijk
  6. [6]Cahier des charges AOC Alsace – versie december 2024Ministerie van Landbouw van Frankrijk
  7. [7]Vineyards around Riquewihr 2011JopkeB / Wikimedia Commons
  8. [8]AOC AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  9. [9]AOC Crémant d’AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  10. [10]AOC Alsace Grands CrusConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  11. [11]De 53 appellations van AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  12. [12]Alsace Wines – officieel persdossierConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  13. [13]Cahier des charges AOC Alsace – versie december 2024Ministerie van Landbouw van Frankrijk
  14. [14]AOC Crémant d’AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  15. [15]AOC AlsaceConseil Interprofessionnel des Vins d’Alsace (CIVA)
  16. [16]Street in Riquewihr, Alsace, FranceMAKY.OREL / Wikimedia Commons

Beeld- en kaartverantwoording

Laatst gecontroleerd: